Menselijke waardigheid

Vrijheid, moraliteit en menselijke waardigheid van het individu bestaan  uit het volgende: dat men goed doet, niet omdat men hiertoe gedwongen wordt, maar omdat men het vrijelijk bedenkt, het wil en het liefheeft.

naar Mikhail Bakunin

Majoor Schlegel: Teken en je bent vrij.
Franz Jägerstätter: Ik ben al vrij,

A Hidden Life (2019)

Menselijke waardigheid is een  begrip dat niet gemakkelijk te definiëren valt. Volgens Donna Hicks, deskundige op het gebied van menselijke waardigheid, gaat het ten diepste om waarachtig mens  zijn. Hicks stelt dat een belangrijk iets wat we in dit opzicht voor onszelf kunnen doen, ontwikkelen van wat zij noemt “Mandela-bewustzijn” is. Dit houdt in dat we  kunnen doen wat Nelson Mandela deed toen hij naar Robbeneiland verbannen werd in 1964, waar hij 27 jaar opgesloten heeft gezeten.

Van Mandela kunnen we leren dat we altijd zorg voor onze menselijke waardigheid kunnen dragen. Anderen kunnen proberen die te beschadigen, zoals de bewakers op Robbeneiland dat bij Nelson probeerden. Echter zoals Mandela zo duidelijk liet zien, kan niemand onze menselijke waardigheid vernietigen zonder onze toestemming. Gelukkig zullen de meesten van ons niet in dergelijke omstandigheden terecht komen, maar we kunnen allemaal ons voordeel doen met aandacht besteden aan hoe we zelf zo volledig mogelijk mens kunnen zijn en, in samenhang hiermee, ook anderen helpen. In feite, stelt Hicks, gaat het om niets minder dan onze verantwoordelijkheid nemen om zorg te dragen voor onze eigen waardigheid en die van anderen.

Andere indrukwekkende voorbeelden, naast Mandela, zijn Mahatma Ghandi, Viktor Frankl, Etty Hillesum, Malala Yousafzai en Candice Mama. Ook in veel films, vaak gebaseerd op of geïnspireerd door ware gebeurtenissen,  zien we dat mensen in de meest mensonterende omstandigheden hun menselijke waardigheid niet verliezen. Een recente film en m.i. een absolute aanrader in dit kader is A Hidden Life (2019) gebaseerd op het leven van de Oostenrijkse dienstweigeraar Franz Jägerstätter, die weigert om tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn trouw te zweren aan Adolf Hitler en aldus mee te strijden aan de zijde van het Derde Rijk.

Hoe je zorg kunt dragen voor zowel je eigen waardigheid als die van anderen (Jane Adshead-Grant):

  • Draag zorg voor gelijkwaardigheid . Breng de overtuiging in praktijk dat we allemaal dezelfde capaciteit hebben om voor onszelf te denken,  onafhankelijk van geslacht, leeftijd, religie en ervaring. Maak anderen op een integere manier deel van je gedachten
  • Wees zelf zoveel mogelijk op je gemak, en zorg vandaaruit dat anderen zich op hun gemak voelen. Wanneer je jezelf bevrijdt van interne onrust en gejaagdheid, kunnen mensen waar je mee in aanraking komt helderder denken en beter presteren. Vraag anderen naar hun gedachten – “Wat denk JIJ” – terwijl je jezelf op je gemak voelt en  oprechte interesse toont. Dit kan hen  een gevoel van waardigheid geven. Het geeft aan: Je doet ertoe,
  • Luister naar anderen zonder hen te onderbreken en zonder oordeel. Luisteren naar anderen met open aandacht is een creatieve kracht. Wanneer we anderen interrumperen ervaart hun brein dit als een aanval. Hun denken wordt als het ware “gekaapt”. De boodschap die we dan uitzenden is “Wat ik wil zeggen is van meer waarde dan wat jij wilt zeggen” wat een overtreding van hun waardigheid kan zijn op dat moment. Als we de belofte aan onszelf nakomen om de ander niet te onderbreken geven we de ander waardigheid.
  • Vier de verschillen die ons menszijn met zich meebrengt en eer de wijze waarop we hetzelfde zijn. Menselijk zijn houdt de paradox “Ik ben niet als jij; ik ben net als jij” in. Wanneer we oprecht (h)erkennen dat elk mens uniek is, en de wijze waarop ze (van ons) verschillen, in elke ontmoeting en elk gesprek aanmoedigen, eren we de waardigheid van de ander. Op dezelfde wijze eren we onze eigen waardigheid als we ons anders zijn in onszelf  (h)erkennen, in plaats van in de valkuil te belanden om ons te conformeren aan anderen.
  • Waardeer de kwaliteiten die je in anderen ziet. Merk op wat goed je goed vindt aan iemand en vertel het hem of haar. Merk op wat goed is aan de wereld en deel het.

Voor de liefhebbers een oefening:  Kies een film uit, waarin menselijke waardigheid een belangrijke rol speelt, bijvoorbeeld uit de onderstaande filmlijst, en beantwoordt na afloop de volgende vragen:

  • Welke positieve psychologie thema’s heb je in de film gezien (zie eventueel vorige blogs)? Denk aan kwaliteiten, deugden, emoties, positieve relaties, dingen die mensen volbracht hebben, mindfulness en veerkracht.
  • Welke kwaliteiten vertoonden de karakters? Welke karakters vertegenwoordigen deze kwaliteiten? Is de portrettering realistisch?
  • Ontwikkelde het karakter een nieuwe kwaliteit, of maakte hij of zij gebruik van een bestaande kenmerkende kwaliteit?
  • Welke combinatie van kwaliteiten staan je helder voor de geest? Hoe zijn de kwaliteiten samen gesteld?
  • Met welke obstakels of tegenslagen kregen de karakters te maken? Hoe gebruikten zij hun kwaliteiten om tegenslag te overwinnen? Welke specifieke stappen hebben zij gezet? Hadden zij de tegenslag kunnen overwinnen als ze die kwaliteit niet hadden?

Films waarin menselijke waardigheid een belangrijke rol speelt:

  • Roma, Città Aperta (1945, Italië)
  • It is a Wonderful Life (1946, V.S.)
  • High Noon (1952, V.S.)
  • La Strada (1954, Italië)
  • A Man for All Seasons (1966, Verenigd Koninkrijk)
  • Dersu Uzala (1975, Japan/Rusland)
  • Stalker (1979, Rusland)
  • Das Boot (1981, West-Duitsland)
  • Gandhi (1982, India/Verenigd Koninkrijk)
  • Eleni (1985, V.S.)
  • To Live (1994, China)
  • The Shawshank Redemption (1994, V.S.)
  • Letters from Iwo Jima (2007, V.S.)
  • 12 years a Slave (2013, V.S./Verenigd Koninkrijk)
  • Western (2017, Duitsland, Oostenrijk/ Bulgarijë)
  • A Hidden Life (2019, V.S./Duitsland)

Bronnen onder meer:

Ikeda Center for Peace, Learning, and Dialogue; Dignity: The role It Plays In Our Lives an Relationships. A Public talk with Donna Hicks by Mitch Bogen.

MercatorNet (Michael Cook).

https://janeadsheadgrant.com/dignity-part-1-securing-the-bedrock

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Films en mindfulness

Het leven staat alleen in het hier en nu tot onze beschikking. Het verleden is voorbij en de toekomst is nog niet aangebroken.

Boeddha

Het leven gaat vrij snel. Als je niet stopt en af en toe rond kijkt, zou je het kunnen missen.

Ferris Bueller

Mindfulness houdt het van moment tot moment aandacht besteden aan onze ervaringen in. Twee kwaliteiten spelen daarbij een belangrijk rol: zelfregulering met betrekking tot   aandacht en een houding van nieuwsgierigheid, openheid en acceptatie. Mindfulness is het tegenovergestelde van op de automatische piloot leven, een staat van onbewustheid die over  het algemeen een groot deel van ons dagelijks leven uitmaakt.

Mindfulness  lijkt voor sommige mensen misschien een wat zweverig begrip, maar dat is het   absoluut niet.  Integendeel, we zijn in feite pas echt in de realiteit als we zoveel mogelijk met onze volledige aandacht in het hier en nu zijn. Mindfulness helpt ons ook om minder te lijden omdat, als we niet oppassen, we bijna voortdurend bezig zijn met het verleden of de toekomst, wat vaak een tobberige karakter heeft; onze emoties zijn gewoonlijk voor een groot deel van “negatieve” aard. Dat zit nu eenmaal in de evolutie; van oudsher konden we het beste overleven als we ons op het ergste hadden voorbereid. Echter, die overlevingsstand, die vaak gepaard gaat met overlevingsemoties zoals angst, woede of afkeer, kan niet alleen een ongunstige invloed op onze gemoedstoestand hebben, maar ook op ons lichamelijk welzijn.

Met het beoefenen van mindfulness train je het vriendelijk richten van je aandacht. Dat wil zeggen dat je er niet over oordeelt als je merkt dat je aan het piekeren bent of je somber voelt, maar dat je het eenvoudigweg opmerkt en je aandacht terugbrengt naar het hier en nu.  Hierdoor kun je ook je aandacht beter richten op wat je helpt om je beter te voelen,  bijvoorbeeld op je kenmerkende kwaliteiten of sterke kanten (zie voor inspiratie evt.  de voorgaande blogs). Wellicht krijg je energie van het leren van iets nieuws, creatief bezig zijn, lekker te gaan sporten of iets aardigs doen voor een ander.

 Mindfulness en films:
Door mindful naar een film te kijken kun je extra profiteren van de deugden en/of kwaliteiten die in de film aan bod komen, in de zin van je erdoor te  laten inspireren. Daarnaast kun je jezelf beter leren kennen door op een niet oordelend manier op te merken welke emoties je bij het kijken ervaart; ook de overlevingsemoties horen erbij en maken je ervan bewust wat belangrijk voor je is! Daarnaast kan het op deze wijze kijken naar een film cathartisch (reinigend) werken doordat er emoties kunnen loskomen, die voorheen vastgehouden werden, zoals bijvoorbeeld verdriet. Hieronder worden tenminste zeven manieren beschreven waarop mindfulness in verband staat met films.

  • Mindful naar films kijken: Hierbij is het belangrijk dat je in contact bent met je ademhaling en je, zonder te oordelen, open stelt voor de ervaring van de film in het huidige moment.
  • Mindfulness opgeroepen in de kijker: De karakteristieken van de film zelf – beelden, geluid, muziek en acties – kunnen mindfulness bij de kijker uitlokken. Dit kan soms leiden tot een diepere staat van absorptie en flow.
  • Mindfulness afgebeeld in films: In onder meer de meditatieve film Walk With Me over de zen-boeddhistische commune in Plum Village onder leiding van Thich Nath Hanh (2017 ) komen verschillende manieren van meditatie aan bod, waaronder mindful wandelen en eten.
  • Mindfulness als karaktertransformatie: In dit soort films zien we vaak dat de hoofdpersoon aandachtige aanwezigheid heeft ontwikkeld, hetgeen leidt tot inzicht en verandering. Ook zien we vaak dat diegene daardoor veel “opgeruimder” wordt. Dit wordt met name aangetroffen in films die expliciet gaan over de “levensreis”, zoals The Straight Story (1999) of The Way (2010).
  • Momenten van Mindfulness: Vaak is het zo dat de karaktertransformatie van een filmkarakter in een dramatisch moment culmineert, b.v. in een zin in een conversatie of een beeld als een zwevende papieren zak zoals in American Beauty (1999). Wat het belangrijkste is in het leven wordt vaak in een enkel moment of als onderdeel van een scène Dergelijke scènes vertegenwoordigen vaak wendingen of momenten van een climax in een film. Zij  wijzen op inzicht van het karakter of op het plaatsvinden van een cruciale actie.
  • Symbolische beelden: Sommige cinematische beelden zijn in het bijzonder symbolisch. Deze beelden kunnen worden gebruikt door de filmmaker als een “symbool van mindfulness” voor de kijker en/of de karakters in de film. Voorbeelden hiervan zijn American Beauty (1999), waarin de hoofdpersoon een papieren zak die in de lucht zweeft filmt. Een ander voorbeeld betreft de kersenbloesems in The Last Samurai (2003).
  • Rapsodies van mindfulness: Deze term is gemunt door Johan Kabat-Zinn, een deskundige op het gebied van mindfulness. Hij gebruikt bovengenoemde uitdrukking om te verwijzen naar de klassieke novelle Walden geschreven door H.D. Thoreau, die in zijn geheel betrekking heeft op het ervaren van mindfulness. Er zijn ook films die beschouwd kunnen worden als rapsodies van mindfulness. Dit zijn films die thema’s op het gebied van mindfulness  afbeelden, terwijl ze tegelijkertijd  trachten het bewustzijn van de kijker te verdiepen. In dergelijke films is alles met elkaar verbonden, net zoals in een episch gedicht. Voorbeelden hiervan zijn Baraka (1992) Alone in the Wilderness (2004) en Into Great Silence (2005) en Samsara (2012).

Overige films  over mindfulness in combinatie met kwaliteiten/sterke kanten

  • Stalker (1979, Rusland)
  • Ferris Bueller’s Day Off (1986, V.S.)
  • Groundhog Day (1993, V.S.)
  • Little Buddha (1993, V.S.)
  • The Shawshank Redemption (1994, V.S.)
  • Doing Time, Doing Vipassana (1997, India, Israel)
  • Kundun (1997, V.S)
  • Dancer in the Dark (2000, Spanje/ Argentinië/Denemarken)
  • Ram/Dass; Fierce Grace (2001, V.S.)
  • Spring, Summer Autumn, Winter…and Spring (2003, Korea)
  • The Last Samurai (2003, V.S./Nieuw Zeeland)
  • Zen Noir (2006, V.S)
  • How to Cook Your Life (2007, Australie)
  • The Dhamma Brothers (2007, V.S.)
  • The Yes-man (2008, V.S.)
  • Kung Fu Panda (2008, V.S.
  • Buitiful (2010, Mexico/ Spanje)
  • An (2015, Japan)
  • Christopher Robin (2018, V.S.)
  • A Beautiful day in the Neighbourhood (2019, V.S)
  • The Octopus Teacher (2020, Zuid-Afrika)

Bronnen:

Mindfulness and Characterstrenghts. A Practical Guide to Flourishing. Niemiec, R.M. (2014). Boston: Hogrefe Publishing

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishing.

 

 

 

 

Spiritualiteit (spiritueel zijn en geloven in een hoger doel van dit bestaan)

Net zoals een kaars niet kan branden zonder vuur, zo kunnen wij niet leven zonder een spiritueel leven
                                                                                                                                                           Gautama Boeddha

Can’t crush a soul here. That’s what life on earth is for.

Soul (2020)

Van alle kwaliteiten die in de vorige blogs aan de orde gekomen zijn, is het begrip spiritualiteit het meest omvattend qua draagwijdte en betekenis. Daarnaast is het waarschijnlijk de meest onbegrepen kwaliteit. Het overlapt met elk van de andere kwaliteiten, in die zin dat elk van deze kwaliteiten gezien kan worden als een pad naar, wat wel omschreven wordt, als het heilige. Hierbij gaat het niet om iets “zweverigs”, integendeel!

Goed beschouwd is elk mens  spiritueel. Spiritualiteit gaat namelijk over dat wat ons beweegt, dat wat zin, betekenis geeft aan ons leven. Het gaat over ons bewust worden van en bewust zijn van die ‘drive’. Dit kan met inbegrip van, maar ook volledig los staan van religie, van godsdienst of van een geloof in een transcendente werkelijkheid van welke aard dan ook. Spiritualiteit is in veel gevallen juist heel aards en ligt dichtbij de persoon zelf. Naasten, familie, werk, hobby’s kunnen allemaal gezien worden als drijfveren, beweegredenen en zingevende factoren voor mensen.

In speelfilms is spiritualiteit aan te treffen bij karakters die zich verbinden met “iets groters of meer omvattends”, waarbij ze blijk geven van een diep geloof, zich bezighouden met religie of religieuze praktijken, deelnemen aan spirituele praktijken of het opbouwen van de gemeenschap, danwel op zoek zijn naar een hoger doel of betekenis. Een belangrijk concept in dit soort speelfilms is de reis van de held (Campbell, 1949), een van de meest voorkomende metaforen in films, waarbij het ten diepste gaat om wat een inwijding in een weidser bewustzijn genoemd kan worden. Zoals eerder opgemerkt gaat het hier absoluut niet om iets zweverigs maar om een manier van “in-de-wereld-zijn” wat zowel de betrokkene zelf als diens omgeving goed doet.

Praktische toepassingen:

Om spiritueel te ontwaken en meer betekenis in het moment te vinden is het  van belang dat we, in plaats van op de automatische piloot te leven, met bewuste aandacht in het hier en nu leren leven.

  • Lees boeken op het gebied van spiritualiteit zoals bijvoorbeeld De Kracht van het Nu van Eckhart Tolle , De Zeven Wetten van Spiritueel Succes van Deepak Chopra of de boeken van Thich Nhat Hanh.
  • Gebruik de pauzeknop om in contact met het heilige te komen. Vertraag je levenstempo zoveel mogelijk. Wees je er van bewust dat je op een reis bent en dat elk moment een gelegenheid is om je te verbinden met datgene wat kostbaar en heilig is. Oefen ermee om bewust en mindful in het leven te staan. Wees aanwezig met betrekking tot je lichaam, geest en de externe wereld wanneer je auto rijdt, eet, luister, spreekt, werkt en wandelt.
  • Doe de sterfbedtest. Peterson en Seligman (2004) moedigen mensen aan hoe ze de volgende zin af zouden maken als ze zouden weten dat ze zouden sterven: Ik zou willen dat ik meer tijd had besteed aan —–. Dit gedachte-experiment maakt ons er met name van bewust wat echt belangrijk in het leven is. Schrijf de antwoorden op en hang ze op op een goed zichtbare plek als een reminder.
  • Implementeer een van de 13 spirituele gereedschappen in je leven:
  1. Meditatie
  2. Gebed
  3. Roeping/betekenis/het nastreven van een hoger doel
  4. Acceptatie van jezelf en anderen (ondanks “fouten”)
  5. Ethische waarden en gedragingen,
  6. Een onderdeel zijn van iets dat groter is dan jezelf
  7. Vergeving, dankbaarheid, liefde, vriendelijkheid en compassie
  8. Het doen van vrijwilligerswerk en liefdadigheid
  9. Het deelnemen aan rituelen en ondersteuning van de gemeenschap
  10. Sociale rechtvaardigheid
  11. Je laten inspireren door spirituele rolmodellen
  12. Bibliotherapie
  13. Je bewust zijn van het heilige van het leven

Films op het gebied van spiritualiteit

  • The Wizzard of Oz (1939, V.S.)
  • Stalker (1979, Rusland)
  • Gandhi (1982, India/ Groot-Brittannië/ V.S.)
  • Run Lola Run (1998, Duitsland)
  • The Five People You Meet in Heaven (2004, V.S.)
  • Un Buda (2005, Argentinië)
  • 10 Questions fort he Dalai Lama (2006, V.S.)
  • Peaceful Warrior (2006, V.S.)
  • Kung Fu Pandaserie(2008, 2011, 2016, V.S.)
  • Des Hommes et des Dieux (2010, Frankrijk)
  • I Am (2010, V.S.)
  • The Way (2010, V.S.)
  • Happy (2011, V.S)
  • Awake, the Life of Yogananda (2014, V.S.)
  • Dying to Know (2014, V.S.)
  • Inssaei (2016, Ijsland)
  • Walk With Me (2017, V.S)
  • A Hidden Life (2019, V.S., Duitsland)
  • Soul (2020, V.S.)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

Mariska Overman, theoloog en docent in spirituele zorg, omgaan met de dood en rouw en zingeving (in: Trouw 7 januari, 2013).

 

Leiderschap (leiderschapskwaliteiten hebben en anderen aanmoedigen)

 

Laat iedereen die je tegenkomt beter achter dan je hen aangetroffen hebt. Ware leiders en oprechte helden zijn brengers van hoop. Ze zorgen ervoor dat mensen zich in hun aanwezigheid sterker voelen en nooit geringer.

Wayne Gill, naar Robin Sharma

Wees de verandering die je in de wereld wilt zien. 

Mahatma Gandhi

Bij het woord leiderschap denken we vaak aan formeel leiderschap, zoals bijvoorbeeld een directeur of een wereldleider. Echter, in zekere zin zijn we allemaal leiders. Het gaat om verantwoordelijkheid nemen over wat er in ons leeft en wat we willen realiseren. Het gaat om onze  rol te vervullen in kwesties die volgens ons aandacht verdienen. Persoonlijk leiderschap is het vermogen om positieve leiderschapseigenschappen toe te passen op het meest basale niveau…onszelf. Een van de meest wijdverbreide leiderschapsquotes is afkomstig van Ghandi die stelde ”ik moet eerst zelf de verandering worden die ik in anderen wil zien”. Persoonlijk leiderschap begint op het moment dat we vastbesloten zijn om onze eigen levenscoach te worden en om te leven met een persoonlijk leiderschapsplan. Zo kiezen we er bewust voor om de richting van ons leven te “kiezen”, in plaats van onze toekomst of potentieel te laten bepalen door “tijd en kans”. Stephen R. Covey (1932-2012) heeft er zijn levenswerk van gemaakt om mensen te laten zien hoe elk individu de regie kan nemen over zijn of haar eigen leven.
Er zijn meer dan twintig miljoen boeken van hem verkocht (in 38 talen), en “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap” is uitgeroepen tot het belangrijkste businessboek van de twintigste eeuw. In 2004 is  er door Covey overigens nog een achtste eigenschap toegevoegd aan de andere eigenschappen. Omdat we dus eigenlijk niet om hem heen kunnen hieronder de acht eigenschappen.

 De acht eigenschappen van effectief (persoonlijk) leiderschap (Stephen Covey):

  1. proactieve levenshouding (handelen vanuit waarden)
  2. doelgerichte inzet (begin met het einde voor ogen)
  3. prioriteiten stellen
  4. streven naar gezamenlijk profijt (win-winsituatie)
  5. aandacht voor andermans belangen (empathie)
  6. profijt uit verschillen halen (synergie)
  7. voldoende rust nemen en ontspannen (balans tussen productie en productiemiddelen)
  8. ontdek je innerlijke stem en inspireer anderen om hun stem te vinden

Een goed voorbeeld van iemand die uiteindelijk leert, aanvankelijk tegen wil en dank,  om een goed leider te worden door eerst aan zichzelf te werken is de film The Ultimate Gift (2006). In deze  film is te zien hoe de verwaande jongeman Jason een aantal “geschenken” krijgt, waardoor hij langzamerhand transformeert in een dienend leider. De geschenken zijn onder andere: het Geschenk van Arbeid, het geschenk van Problemen (!), het Geschenk van Geven, het geschenk van Dankbaarheid en het Geschenk van Liefde. Een andere aanrader is de klassieker Groundhog Day (1993). In deze film verandert Phil (let op de naam) Connors, van een chagrijnige, narcistische weerman  uiteindelijk in een oprechte held die iedereen beter achterlaat dan hij hem of haar tegenkwam.  Zonder erop uit te zijn, wordt hij een invloedrijk en geliefd persoon. Het script van deze film is overigens geschreven door een zen-boeddhist die op een aansprekende manier aan de westerse ziel wilde laten zien hoe “verlichting” er uit ziet. In feite gaat het hier om een universeel proces van emotionele rijping, cq persoonstransformatie,  waarin allerlei al dan niet religieuze groeperingen de essentie van hun leer of levensvisie terugvinden.

Oefening 1 :Probeer minimaal een maand lang met de acht eigenschappen aan de slag te gaan. Eventueel met behulp van een tabel, waarin je elke dag aankruist of je de eigenschap hebt toegepast.  Houd je vorderingen bij in een dagboek of op de computer.

Oefening 2: Kijk of je de acht eigenschappen terug ziet (of juist niet!) bij bijvoorbeeld politici, wereldleiders, in series of in films.

Een aantal andere inspirerende films om (persoonlijke) leiderschapskwaliteiten te  bevorderen:

  • Gandhi (1982, India, Groot-Brittannië, V.S.)
  • The Shawshank Redemption (1994, V.S.)
  • Appolo 13 (1995, V.S.)
  • Braveheart (1995, V.S.)
  • Patch Adams (1998)
  • Invictus (2009, V.S.)
  • Des Hommes et des Dieux (2010, Frankrijk)
  • Ai Weiwei (2012, Duitsland)
  • The Chef (2014, V.S.)
  • Mc Farland USA (2015, V.S.)
  • Kung Fu Panda 3 (2016), V.S./China)
  • Hacksaw Ridge (2016, V.S. Australië)

Bronnen onder meer:

Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition.). Boston: Hogrefe Publishers.

Thomas, G.L. LeadershipExcellencenow.com , januari 2021.

Van Doorn, M.  (2012). Het wiel opnieuw uitvinden; cycli en niveaus van leiderschap. Double Healix Serie.

V.d. Vegt, M. (2021). Mirjam van der Vegt.nl.

 

 

 

 

 

 

 

 

Integriteit (integer zijn en verantwoordelijkheid nemen voor het eigen gedrag)

 Integriteit is het juiste doen, zelfs als niemand het ziet

C.S. Lewis

…Ik voel vanbinnen dat ik niet iets kan doen, waarvan ik geloof dat het verkeerd is.
Rechter Luben: heb je het recht om dat te doen?
Franz Jägerstätter: heb ik het recht om het niet te doen?   

A Hidden Life

Het woord integriteit komt van het Latijnse woord integritas dat heelheid betekent. Peterson en Seligman (2004) definiëren integriteit in gedragsmatige patronen:

  • Een regelmatig gedragspatroon dat consistent is met de waarden die iemand koestert (b.v. “practice wat you preach”).
  • Het publiekelijk uiten van morele overtuigingen, zelfs als die overtuigingen niet populair zijn (moed kan een voorwaarde zijn voor integriteit).
  • Anderen met zorg behandelen, zoals tot uitdrukking komt door middel van gevoeligheid voor de noden van anderen en het helpen van anderen in nood.

Samenvattend kan gesteld worden dat integriteit verder gaat dan het spreken van de waarheid. Integriteit houdt ook in de verantwoordelijkheid nemen voor hoe men denkt, voelt en doet. Het gaat om een authentieke (onvervalste) presentatie van zichzelf ten opzichte van anderen (oprecht zijn) en ook om  het innerlijke gevoel dat men een moreel coherent persoon is.

Voordelen van integriteit

De “zelfkennis” component van integriteit is adaptief[1]omdat die ons in staat stelt om ons gedrag te wijzigen zodat we effectiever in ons leven kunnen zijn. Carl Rogers (1961) definieerde de “volledig functionerende mens” als iemand die zich kan afstemmen op zijn of haar veranderende emotionele responsen en vervolgens deze informatie kan accepteren en in overeenstemming daarmee kan handelen.
Integer handelen heeft ook sociale voordelen. Onderzoek heeft aangetoond dat authentieke mensen worden gewaardeerd en dat ze profiteren van de sociale steun en de vele andere positieve uitkomsten die geassocieerd worden met het plezier hebben in hechte relaties met anderen. Integer zijn kan helpend zijn om een romantische partner aan te trekken én te behouden. Wanneer mensen wordt gevraagd naar verlangde kwaliteiten met betrekking tot een romantische partner, staat eerlijkheid bijna altijd bovenaan de lijst (Steen, 2003). We kunnen vrienden, familieleden en echtgenoten veel vergeven, maar het is bijzonder moeilijk om ze te vergeven als ze zich anders voordoen dan ze zijn.

Oefeningen om (nog) integerder in het leven te staan 

  • Probeer je gedrag in overeenstemming te laten zijn met je waarden.
  • Uit je morele overtuigingen indien nodig publiekelijk.
  • Behandel anderen met zorg, probeer gevoelig te zijn voor hun noden en hen indien mogelijk te helpen.
  • Zie af van het vertellen van leugentjes aan vrienden (waaronder onoprechte complimenten). Als je dat onverhoopt toch doet, geef het dan toe en bied gelijk je excuses aan.
  • Monitor jezelf en maak een lijst waarop je een leugen vertelt, zelfs al is het een kleine leugen. Probeer de lijst steeds iets korter te maken.

Films waarin integriteit een belangrijke rol speelt:

  • To Kill a Mocking bird (1962, V.S.)
  • Pappilon (1973, 2017(remake),V.S.)
  • All the President’s Men (1976, V.S.)
  • Death Poets Society (1989, V.S.)
  • Schindler’s List (1993, V.S.)
  • The Shawshank Redemption (1994, V.S.)
  • Mulan (1998, V.S.)
  • Mudhalvan (1999, India)
  • The Insider (1999, V.S.)
  • Molly’s Game (2017, V.S.)
  • A Hidden Life (2019, V.S./Duitsland)
  • Just Mercy (2019, V.S.)

Bronnen:

Ben Dean Ph.D. Universiteit van Pennsylvania Authentic Happiness Coaching Newsletter (2020).

Jonathan Haidt, (sociaal psycholoog Universiteit van Virginia). In: bovengenoemde newsletter.

Positive Psychology at the Movies 2; Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

 

 

[1]een term die afkomstig is uit de evolutionaire psychologie en betekent: alles wat zich zo aan de omgeving aanpast dat het de kans van overleven vergroot. Adaptie betekent letterlijk ‘aanpassen aan’. Iets is daarom adaptief wanneer het (voor de overleving van de soort) zinvol is.

Samenwerken (teamwork)

Ik kan dingen doen die jij niet kunt en jij kunt dingen doen die ik niet kan, samen kunnen we grootse dingen doen.

Moeder Theresa

Samen kunnen we het verschil maken.

I am Greta

Bij samenwerken of “teamwork” gaat het om een kwaliteit die het goed samenwerken met anderen, het bijdragen aan een groep, het leveren van een fair aandeel met betrekking tot werk, en loyaal aan het team zijn, inhoudt. Samenwerken houdt een aantal dimensies in, waaronder burgerschap, sociale verantwoordelijkheid en loyaliteit. Burgerschap, een onderdeel van samenwerken, is direct gerelateerd aan het psychologische concept van “Gemeinschaftsgefühl” een Duits woord dat meestal vertaald wordt met “sociale interesse” of “gemeenschapsgevoel”. De psychiater Alfred Adler stelde dat  mentale gezondheid nauw verbonden is met het gegeven dat iemand zich een integraal onderdeel voelt van een groter sociaal geheel. Adler was van mening dat geluk op directe wijze gerelateerd is aan iemands Gemeinschaftsgefühl. Volgens hem is waarachtig geluk niet los te zien is van het vermogen om te geven. Een sociaal persoon zal eerder een geluksgevoel  ervaren dan een geïsoleerde persoon die streeft naar superioriteit, aldus Adler.

Een mooi voorbeeld van Gemeinschaftsgefühl stond in de Volkskrant van zaterdag 20 oktober jl. Volgens de Nederlander Rudi Westendorp, lid van het Deense corona-adviesteam, zie je aan de hand van een crisis vooral hoe een land sociaal en cultureel in elkaar zit. Hij benadrukt dat in Denemarken  de pandemie veel milder verlopen is dan in Nederland.  Westendorp geeft aan dat men de uitbraak veel meer binnen de perken heeft weten te houden door het gedrag van de Denen. Westendorp vervolgt: “De balans tussen het collectief en het individu ligt in Denemarken veel meer bij het collectief, En dat verschil is in coronatijd heel pregnant  (veelzeggend AdR) geworden. De essentie in Denemarken is: je bent onderdeel van een groep. Me-in-We is een uitdrukking die de Denen veel gebruiken. Jij maakt deel uit van de samenleving, dus moet de samenleving goed voor jou zorgen, maar nog belangrijker is dat jij de samenleving goed moet laten functioneren.” Westendorp geeft aan dat er natuurlijk ook in Denemarken sprake is van frictie, en dat er ook mensen zijn die zich niet aan de regels houden. Denen balen net zo hard als Nederlanders, vervolgt hij, maar er is toch veel meer dan in Nederland een collectief bewustzijn van wat wel en niet gepast is, zowel op straat als in de privésfeer.

Overigens strekt de Me-in-We gedachte zich ook uit naar andere Scandinavische landen Een voorbeeld hiervan is  de uitzonderlijk begaafde en moedige Greta Thunberg, die over de hele wereld vooral jongeren heeft geïnspireerd om zich in te zetten voor het klimaat.

 Praktische tips om samenwerken en gemeinschaftsgefühl te bevorderen.

  • Neem deel aan een gemeenschappelijk project in je woonplaats waarin je je kenmerkende kwaliteiten kwijt kunt.
  • Help jaarlijks op zijn minst één persoon om doelen te stellen in zijn of haar leven en houdt zijn of haar vooruitgang bij.
  • Ruim zwerfvuil op in je wijk, b.v. tijdens het joggen, dan heb je 2 vliegen in een klap (vitaliteit!).
  • Richt een boekenclub op.
  • Kijk naar de documentaire I Am Greta om te zien hoe ze zich inzet voor het klimaat en overweeg als je wilt om, net als Greta, geen of minder vlees te eten en geen (verre) vliegreizen te maken.

Films/documentaires waarin samenwerking en/of gemeinschaftsgefühl een belangrijke rol speelt:

  • The Grapes of Wrath (1940, V.S.)
  • Z (1969, Algerije/Frankrijk)
  • Alive (1993, V.S.)
  • The Widow of St. Pierre (2000, Frankrijk)
  • As It Is in Heaven (2004, Zweden)
  • Moolaade (2004, Senegal)
  • Joyeux Noel (2005, Frankrijk)
  • Coach Carter(2005, V.S.)
  • Opal Dream (2005, Australië)
  • To Play and to Fight (2006,/Venezuela)
  • Micmacs (2009, Frankrijk)
  • Home (2009, Zwitserland/ België/Frankrijk)
  • The Way Back (2010, V.S./Verenigde Arabische Emiraten/ Polen)
  • Act of Valor (2012, Duitsland/Zuid-Korea)
  • An (2015, Japan)
  • Bohemian Rapsody (2018), Groot-Brittannië)
  • Hors Normes (2019, Frankrijk)
  • The Cave (2019, Denemarken/Syrië)
  • I Am Greta (2020, Zweden/ Groot-Brittannië/ V.S/Duitsland)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

340 Ways to Use VIA Character Strenghts by Tayyab Rashid & Afroze Anjum. University of Penssylvania, 2005. Tayyab Rashid.

 

 

Sociale intelligentie (emotionele intelligentie, persoonlijke intelligentie)

Ware intelligentie betreft zowel boekenwijsheid als “slimheid van de straat”.

Je kunt al je punten verliezen als je één van deze dingen doet. Een: als je huilt. Twee: als je om je moeder vraagt. Drie: als je hongerig bent en om een snack vraagt! Vergeet het!

La Vita è Bella

Sociaal intelligente mensen zijn zich bewust van de emoties en intenties van zichzelf en anderen. Wat de situatie ook is, ze proberen om iedereen erbij te betrekken en zich comfortabel en gewaardeerd te laten voelen. Sociaal intelligente mensen zijn opmerkzaam ten aanzien van  de gevoelens van anderen en ook  zijn ze eerlijk over hun eigen emoties. Tenslotte zijn ze er in het algemeen bedreven in om gezonde relaties te koesteren.

Een mooi voorbeeld van sociale intelligentie is te vinden in de film La Vita è Bella (1997) waarin de Italiaanse Jood – Guido – zijn zoontje  – Giosué – helpt om (emotioneel) te overleven in een naziconcentratiekamp door te doen alsof het om een spel gaat waarbij hij punten kan winnen. Als Giosué voldoende punten in dit spel verzamelt kan hij een tank winnen, aldus zijn vader. Dit geeft het jongetje perspectief, ondanks de barbaarse omstandigheden binnen het kamp. Door de liefde en ongelooflijke creativiteit van zijn vader blijft hem zo een oorlogstrauma bespaard.

Uit allerlei onderzoek is duidelijk geworden dat je als mens beter af bent met veel sociale intelligentie dan met een hoog IQ. Je hebt een aangenamer leven en de mensen met wie je verkeert ook. Wat zou het mooi zijn als (wereld)leiders langs de meetlat van sociale intelligentie zouden worden gelegd voor ze bijvoorbeeld president mogen worden!

Wat kenmerkt mensen met een hoge sociale intelligentie

  1. Je bent nieuwsgierig naar mensen die je nog niet kent.
  2. Je bent een goede leider.
  3. Je weet waarin je goed bent en ook waarin je slecht bent.
  4. Je kunt anderen je onverdeelde aandacht geven.
  5. Als je van slag bent weet je precies waarvan.
  6. Je kunt met de meeste mensen goed opschieten.
  7. Je vindt het belangrijk om een goed en gewetensvol mens te zijn.
  8. Je bent in staat en bereid om je eigen dingen opzij te schuiven om een ander te helpen.
  9. Je bent goed in het aflezen van de emoties van anderen aan hun gezichtsuitdrukking.
  10. Je vertrouwt op je intuïtie.

Je kunt je sociale intelligentie desgewenst op de volgende manier vergroten

  • Benoem plezierige en onplezierige gevoelens terwijl je ze ervaart. Leer je emoties te monitoren gedurende de dag en niet alleen op tijden waarop ze intens zijn. Dit houdt in dat je je ervan bewust bent, wanneer je een gevoel ervaart. Neem er een week voor om je emoties regelmatig bij te houden (bijvoorbeeld elk uur), wat voor emotie je ook ervaart. Dit kan je helpen om je emotionele mozaïek te ontdekken. NB Door te oefenen met het cultiveren van bepaalde gevoelens zoals bijvoorbeeld dankbaarheid (zie evt. blog dankbaarheid) zul je merken dat je dit gevoel steeds vaker zult ervaren (wat je aandacht geeft groeit!). Zo kan bijvoorbeeld dankbaarheid een grondtoon worden in je leven.
  • Gebruik films als een hulpmiddel. Welke films (zie eventueel deze of overige blogs) roepen emoties op als boosheid, irritatie, bedroefdheid, angst en blijdschap? Ga er van uit dat elke film emoties oproept – zelfs als je reactie mild is – en bekijk of je kunt identificeren waarom die emotie je opvalt op het moment dat je die emotie ervaart.
  • Vraag je af wanneer je een emotie of een gevoel ervaart het volgende af: Is de emotie of het gevoel helpend? Wordt je erdoor gemotiveerd of juist beperkt? Vraag je ook af waarom voel ik me zo? Waarom voelt de ander zich zo?
  • Verzamel voorbeelden van sociale intelligentie. Kijk bijvoorbeeld naar onderstaande films. Kijk naar de verbale en non-verbale uitdrukkingen en nuances van de protagonisten. Waar denken ze specifiek aan? Hoe stemmen ze zich af op de gedachten en de gevoelens van anderen? Welke strategieën gebruiken ze om effectief te reageren?
  • Luister naar anderen met onvoorwaardelijk respect.

Films  waarin sociale intelligentie een belangrijke rol speelt:

  • The Good, the Bad, and the Ugly (1966, Italië/ Spanje/Bondsrepubliek Duitsland/V.S.)
  • Paper Moon (1973, V.S.)
  • Children of a Lesser God (1986, V.S.)
  • Driving Miss Daisy (1989, V.S.)
  • Un Homme et une Femme (1996/Frankrijk)
  • La Vita è Bella (1997, Italië)
  • The Five Senses (1999, Canada)
  • K-Pax (2001, V.S/Duitsland)
  • Don’t Come Knocking (2005, Frankrijk, Duitsland, V.S.)e
  • An Education (2009, Groot-Brittannië)
  • Another Year (2010, Groot-Brittannië)
  • Birdman (2014, V.S.)
  • Boyhood (2014, V.S.)
  • Whiplash (2014, V.S.)
  • An (2015, Japan)
  • Western (2017, Duitsland/Oostenrijk/Bulgarijë)
  • Hors Normes (2019, Frankrijk)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

340 Ways to Use VIA Character Strenghts by Tayyab Rashid & Afroze Anjum. University of Penssylvania, 2005. Tayyab Rashid.

Welingelichte kringen.nl

 scienceofpeople. com

Voorzichtigheid (voorzichtig zijn en geen onnodige risico’s nemen)

Voorzichtigheid is de voetafdruk van wijsheid                                       Amos Bronsom Alcott (o.m. filosoof)

Er is een tijd voor durven en een tijd voor voorzichtigheid, en een wijs man weet wat er nodig is

John Keating (Robin Williams) in  Death Poets Society

Voorzichtigheid wordt ook wel de moeder van alle deugden genoemd. In de huidige coronacrisis is deze deugd belangrijker dan ooit. We kunnen er immers ons eigen leven en dat van anderen mee redden. Zeker in dit geval is deze kwaliteit sterk gerelateerd aan zelfregulering en volharding, twee andere kwaliteiten  : afstand houden, je handen veelvuldig wassen, mondkapje op, je laten testen als je verkoudheidsklachten hebt, etc., etc. Geen eenvoudige opgave omdat zo lang allemaal vol te houden! Het lukt zelfs immers politici die het ons voorschrijven niet altijd!

Samen met matigheid, standvastigheid en gerechtigheid is voorzichtigheid een van de kardinale deugden die hooglijk  werden gewaardeerd door filosofen in de Oudheid, waaronder Plato. In het Christendom zijn deze vier klassieke deugden opgenomen in de zeven deugden. Kardinaal is afkomstig van het Latijnse woord cardo: scharnier(pin), hengsel waarop een deur rust. Het zijn de kern- of spil-deugden: de deugden “waar het om draait”. Ze zijn extra belangrijk omdat ze in elke andere deugd voorondersteld worden. Bijvoorbeeld: wie op onvoorzichtige of onrechtvaardige wijze vriendelijk zou zijn, of wie geen maat weet te houden in zijn vriendelijkheid, of niet de moed heeft om ook vriendelijk te zijn als dat gevaar oplevert, die beheerst  niet echt de deugd van de vriendelijkheid. Voorzichtigheid is gerelateerd aan het Griekse principe van het gouden midden. Ook in het Boeddhisme speelt de middenweg een belangrijke rol.

Rashin en Anjum (2005) omschrijven voorzichtigheid als volgt: Voorzichtigheid is een praktische oriëntatie  met betrekking tot toekomstige doelen. Het houdt in voorzichtig zijn voor wat betreft de keuzes die men maakt, geen onnodige risico’s nemen en lange termijndoelen voor ogen houden wanneer men korte termijn besluiten neemt. Voorzichtige individuen monitoren hun gedrag en houden impulsiviteit in toom en anticiperen op de consequenties van hun acties. Deze kwaliteit is niet synoniem met vrekkigheid of verlegenheid, maar houdt  een intelligent en efficiënt perspectief in om grotere doelen in het leven te bereiken.

Tips om aan de slag te gaan met (meer) voorzichtigheid

  • Denk twee keer na voordat je iets zegt. Doe deze oefening minstens tien keer in een week en schrijf het effect hiervan op.
  • Visualiseer de consequenties van je beslissingen op een termijn van één, tien en vijf jaar.
  • Neem belangrijke besluiten wanneer je relaxed bent en niet als je je angstig of depressief voelt.
  • Overleg zo nodig met belangrijke anderen voordat je een beslissing neemt.
  • Bestudeer de karakters in bijvoorbeeld The Girl With the Dragon Tattoo, Driving Miss Daisy en The Queen. Hoe laten ze discretie, behoedzaamheid en voorzichtigheid zien in hun gedrag? De acteurs en actrices laten op briljante wijze de subtiliteit in hun karakters zien – met hun gezichtsuitdrukking, gebaren, kleine gedragingen, woordkeus, maar ook in wat niet gezegd of uitgedrukt wordt. Dit is niet zonder bedoeling. Wat vertelt je dit over wat de karakters werkelijk denken en voelen? Waarom maken ze gebruik van voorzichtigheid? Welke “selftalk” zouden ze gebruiken om deze kwaliteit na te leven?

 Films  waarin voorzichtigheid een belangrijke rol speelt:

  • Stalker (1979, Rusland)
  • Driving Miss Daisy (1989, V.S.
  • The Shawshank Redemption (1994, V.S.)
  • Sense and Sensibility (1995, Groot-Brittannië)
  • As Good As Its Gets (1997, V.S.)
  • The Road Home (1999, China)
  • Not One Less (1999, China)
  • The Story of the Weeping Camel (2003, Duitsland/Mongolië)
  • The Darwin Awards (2006, V.S.)
  • The Queen (2006, Groot-Brittannië)
  • Hancock (2008, V.S.)
  • The Taking of Pelham (2009, V.S.)
  • Youth in Revolt (2009, V.S.)
  • The Girl With the Dragon Tattoo (2011, V.S.)
  • An (2015, Japan)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

340 Ways to Use VIA Character Strenghts by Tayyab Rashid & Afroze Anjum. University of Penssylvania, 2005. Tayyab Rashid.

 

 

 

 

Nederigheid

Als je nederig bent zal niets je raken, lof noch schande, omdat je weet wie je bent

Moeder Theresa

Het kenmerk van een ware held is nederigheid

Kung Fu Panda

Robert Long zong het vroeger al: dankbaar moet je zijn, nederig en klein. Niet bepaald een reclame voor de kwaliteit nederigheid! Mogelijk is dit het gevolg van het feit dat nederigheid ten onrechte geassocieerd wordt met een lage zelf-waardering en nietswaardigheid.  Waarachtige nederigheid houdt echter het volgende in: een accurate inschatting van de eigen  mogelijkheden,  erkenning van de eigen beperkingen, openheid voor nieuwe ideeën, de eigen successen in perspectief kunnen zetten, de waarde van alles en iedereen kunnen zien en “zichzelf kunnen vergeten”[1] (Tangney, 2000, 2002).

Het woord nederigheid is etymologisch gerelateerd aan het Latijnse woord humilis (laag, deemoedig) en humus (aarde); mensen die deemoedig zijn, zijn psychologisch gezien geaard en “down to earth”. Hoewel nederigheid verwant is aan bescheidenheid, kan nederigheid gezien worden als een interne kracht, die gerelateerd is aan het besef dat men niet het centrum van het universum is, wat uiterst bevrijdend kan zijn!  In The Trumanshow (1998), die gebaseerd is op de mythe van de Grot van Plato, wordt dit op weergaloze wijze weergegeven.

In tegen stelling tot nederigheid is bescheidenheid  meer extern en gerelateerd aan gedragingen, zoals hoe men zich kleedt, iemands houding en publieke verklaringen.

Recente studies hebben de kwaliteit nederigheid gerelateerd aan vriendelijkheid. Mensen die nederig zijn, zijn meer behulpzaam naar mensen die in nood zijn, dan mensen die minder nederig zijn.  Ook zouden mensen met voornoemde kwaliteit genereuzer en meer vergevingsgezind zijn. Omdat nederigheid voorkomt dat mensen teveel met zichzelf bezig zijn en ook zorgt voor een beter begrip van zichzelf en van anderen, is het een relevante kwaliteit voor leiderschap, met name charismatisch leiderschap. Zie bijvoorbeeld de film Ghandi (1982).

Praktische tips:

  • Wees je bewust van je sterfelijkheid. De volgende Boeddhistische oefening kan daarbij behulpzaam zijn. Visualiseer je eigen dood. Stel jezelf bijvoorbeeld voor dat je lichaam vergaat in het graf. Deze oefening helpt om ons ervan bewust te maken dat we maar tijdelijk op deze aarde zijn. Leer jezelf aan om als je ’s morgens opstaat tegen jezelf te zeggen “ ik ben een schepsel dat zal sterven”. Dit kan helpen om te bitterzoete overgangen in het leven te waarderen. Variaties op deze oefening, genaamd “stervensreflectie” en “bewustzijn van sterfelijkheid” zijn bestudeerd door psychologen op het vakgebied van de positieve psychologie en zijn gerelateerd aan een toename in dankbaarheid ( Frias, Watkins, Webber, & Froh, 2011).
  • Erken je fouten en verontschuldig je naar anderen als dat nodig is.
  • Leer van narcisten. In het dagelijks leven, de wereldpolitiek en in films kunnen we zien wat deze mensen voor schade aan kunnen brengen. Dit kan helpend zijn on ons bewust te maken van de waarde van nederigheid en bescheidenheid. Het kijken naar de neiging van jezelf om op dingen aanspraak te maken, gevoelens van grandiositeit of superioriteit, en jezelf (te) belangrijk vinden, kan je vertellen hoe ver je nog te gaan hebt. Probeer voornoemde neigingen te beperken.
  • Probeer bescheiden te zijn. Mensen houden ervan om over zichzelf te praten, soms meer dan wat dan ook. Oefen jezelf erin om jezelf te “vergeten” door niet over jezelf te praten in bepaalde situaties of voor een bepaalde periode (bijvoorbeeld voor een dag). Zet je problemen en je behaalde successen opzij en besteed meer aandacht aan luisteren.
  • Loop blootsvoets en voel de aarde. Deze eenvoudige oefening kan verrassend behulpzaam zijn om je te helpen te verbinden met de aarde en meer “geaard” te worden.

Films die (meer) nederigheid kunnen bevorderen

  • The Pride of the Yankees (1942, V.S.)
  • The Keys of the Kingdom (1944, V.S.)
  • Monsieur Vincent (1946, Frankrijk)
  • Gandhi (1982, India/Groot-Brittannië)
  • The Fourth Wise Man (1985, V.S.)
  • Rainman (1988, V.S.)
  • The Trumanshow (1998, V.S.)
  • Charisma (1999, Japan)
  • The Legend of Bagger Vance (2000, V.S.)
  • Son of the Bride (2001, Argentinië/Spanje)
  • The Tiger and The Snow (2005, Italië)
  • 10 Questions for the Dalai Lama (2006, V.S.)
  • Peaceful Warrior (2006, V.S.)
  • Fearless (2006, China/Hong Kong/V.S.)
  • Departures (2008, Japan)
  • Kung Fu Panda (2008, V.S.)
  • A Somewhat Gentleman (2010, Noorwegen)
  • The Two Popes (2019, Groot-Brittannië/ Italië / Argentinië/V.S.)
  • A Hidden Life (2019, Duitsland/V.S.)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

340 Ways to Use VIA Character Strenghts by Tayyab Rashid & Afroze Anjum. University of Penssylvania, 2005.

 

 

[1] Dit betekent natuurlijk niet dat je niet goed voor jezelf zorgt. Dat laatste is juist een voorwaarde om jezelf te kunnen vergeten!

Eerlijk en fair zijn en iedereen gelijk behandelen

Eerlijk en fair zijn betreft het vermogen van de mens om boven zijn of haar vooroordelen uit te stijgen

Wes Fessler, Amerikaanse schrijver

Dat wat we voor correct, goed en waar houden is correct, goed en waar voor iedereen, anders zijn we niet meer dan de een of andere roversstam.

King Arthur in First Knight

Deze kwaliteit, die onder de deugd gerechtigdheid valt,   staat op het ogenblik erg centraal in veel landen in de wereld als gevolg van de wrede dood van George Floyd; overal vinden er  demonstraties plaats tegen institutioneel en maatschappelijk racisme en hiermee samenhangende discriminatie. Er nemen ook opvallend veel mensen die zelf geen slachtoffer zijn van racisme, maar die zich  solidair verklaren, deel aan deze demonstraties. Inmiddels is er, in samenhang hiermee, een  beeldenstorm gaande waarbij beelden van historisch omstreden mensen, over het algemeen mannen, worden neergehaald. Eens werden ze geëerd werden om hun heldhaftigheid, waarbij er niet gekeken werd naar het leed van duizenden, zo niet miljoenen mensen, dat daardoor veroorzaakt werd. Leed wat in een aantal gevallen voortduurt tot in onze tijd, denk bijvoorbeeld aan psychologisch en lichamelijk geweld tegen de nakomelingen van hun tot slaaf gemaakte voorouders, zoals donkere voetbalspelers die geschoffeerd worden door spreekkoren en de dood van George Floyd. Op dit moment  lijkt er een begin van een wereldwijde maatschappelijk beweging gaande met als doel een samenleving waarin iedereen eerlijk en fair behandeld wordt.

Het leven en werk van Mohandas  (Mahatma) Ghandi is een mooi voorbeeld van het principe van eerlijk en fair zijn en iedereen gelijk behandelen. Voor wie hem nog niet heeft gezien, is de film Ghandi (1982) een aanrader.  Peterson en Seligman (2004) bespreken in dit kader twee tradities waarin moreel redeneren bestudeerd wordt: de gerechtigheids-redenering benadering en de zorg-redenering benadering. Eerstgenoemde benadering is met name gerelateerd aan de  theorie van Lawrence Kohlberg, die een theorie van morele ontwikkeling heeft ontwikkeld. In deze theorie worden 6 stadia onderscheiden  waarbij in het kader van deze blog vooral stadium 6 (post-conventioneel niveau) van belang is, omdat in dit stadium acceptatie van universeel ethische principes centraal staat. De zorg-redenering benadering met betrekking tot gerechtigheid   benadrukt dat  zorg en compassie belangrijke kwaliteiten zijn ten aanzien van de beslissing of een bepaalde handeling eerlijk en fair is.

Praktische toepassingen:

  • Probeer de volgende keer dat je een fout maakt dat aan jezelf en zo nodig aan de ander toe te geven.
  • Beschouw in het geval van morele dilemma’s beide kanten van de kwestie. Een cruciaal aspect hierbij is om daar niet alleen over te reflecteren, maar een en ander ook te bespreken met anderen. Inspirerende films in dit kader zijn The Trap, Police, Adjective, Counterfeiters of The Children Act.
  • Kijk of je vooroordelen koestert jegens mensen die afkomstig zijn uit een andere cultuur. Heb je negatieve gevoelens tegenover bijvoorbeeld Marokkaanse, Turkse of Antilliaanse mensen? Als dat het geval is, zijn deze gevoelens het gevolg van ervaringen, of gaat het echt om vooroordelen?
  • Neem stelling als mensen in je omgeving anderen discrimineren. Waar mogelijk altijd en overal. Ook als het ongemakkelijk is op een verjaardagsfeestje, in een winkel of op straat.
  • Zoek naar mogelijkheden om in contact te komen met andere culturen zodat je wereld groter wordt. Ga bijvoorbeeld een keer uit eten in een restaurant met een keuken uit het Midden-Oosten of ga naar een intercultureel festival.

Films waarin eerlijk /fair zijn en iedereen gelijk behandelen een belangrijke rol speelt:

  • Sullivans Travels (1941, V.S.)
  • 12 Angry Men (1957, V.S.)
  • To Kill a Mocking Bird (1962, V.S.)
  • The Burmese Harp (1965, Japan)
  • A Man for all Seasons (1966, Groot-Brittannië)
  • Serpico (1973, V.S.)
  • Norma Rae (1979, V.S.)
  • The Wave (1981, V.S.)
  • Ghandi (1982, India/Groot-Brittannië)
  • Crimson Gold (2003, Iran)
  • Motorcycle Diaries (2004, Argentinië)
  • The Counterfeiters (2007, Oostenrijk)
  • The Trap (2007, Servië)
  • Avatar (2009, Groot-Brittannië, V.S.)
  • Police, Adjective (2009, Roemenië)
  • In a Better World (2010, Denemarken)
  • Western (2018, Duitsland)
  • A Hidden Life (2019, Duitsland/V.S.)
  • The Perfect Candidate (2019, Saoedi-Arabië)

Bronnen onder meer:

Positive Psychology at the Movies 2. Using Films to Build Characterstrenghts and Well-Being. 2nd Edition. Niemiec, R.M., Wedding, D. (2014). Boston: Hogrefe Publishers.

340 Ways to Use VIA Character Strenghts by Tayyab Rashid & Afroze Anjum. University of Penssylvania, 2005.